VỀ TRANG LỄ TRỌNG
“Thiên Chúa nhân hậu và từ bi, hay nén giận, giàu nhân nghĩa và thành
tín”(Xh 34,6)
Mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi là mầu nhiệm nền tảng của Kitô giáo. Có thể nói
rằng tất cả các văn kiện trình bày các chủ đề lớn của Đức tin đều khởi đầu bằng
mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi và kết thúc cũng thường hướng đến việc tôn vinh Ba
Ngôi Thiên Chúa. Những buổi kinh nguyện hay các buổi cử hành Phụng vụ không đi
ra khỏi quỷ đạo này. Khởi đầu và kết thúc bằng Dấu Thánh Giá là một cách thức
tuyên xưng mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi. Thế nhưng để trình bày mầu nhiệm nền tảng này
cho đoàn tín hữu thì không mấy dễ dàng, nhất là với não trạng thiên duy lý của
người hôm nay. Với người chưa có niềm tin hay người khác niềm tin thì vấn đề còn
nan giải hơn nhiều.
Một sự thật của kiếp người: hữu hạn, đặc biệt trong lãnh vực siêu hình.
Làm sao để lý giải rằng chỉ có một Thiên Chúa duy nhất mà là Ba Ngôi Vị riêng
biệt và khác biệt là Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần ? Thật là ngô nghê
khi quá ỷ lại vào những hình ảnh cụ thể để so sánh và diễn tả thực tại siêu
linh. Một ngón tay có ba lóng; ngọn lửa tỏa ánh sáng và sức nóng; một dòng sông
với đôi bờ…tất thảy đều bất cập và có khi làm biến dạng thực tại. Khôn khéo hơn
như Kinh sĩ Vih khi thấy chuyện khó thuyết phục bởi công thức cộng 1 + 1 + 1 = 1
thì chuyển sang công thức nhân 1 x 1 x 1 = 1 cũng vẫn hoài công. Câu chuyện kể
vè thánh Âugustinô gặp cậu bé muốn tát cạn nước biển bằng cái vỏ sò năm xưa là
một minh họa cho sự bất lực của trí khôn con người trong việc tìm hiểu lý lẽ về
mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi, nghĩa là tại sao một Chúa mà là Ba Ngôi; tại sao
có Ba Ngôi mà chỉ là một Chúa.
Trước mầu nhiệm cao cả khôn dò là mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi, thiết tưởng không gì
hơn thái độ của Môsê qua bài đọc thứ nhất ( Xh 34,4b-6.8-9 ) là phủ phục tôn thờ
và dâng lời ngợi khen. Lời ngợi khen của Kitô hữu chúng ta lại ắp đầy tình cảm
tạ vì Chúa Kitô Giêsu, Đấng làm người đã mạc khải cho chúng ta huyền nhiệm Chúa
Ba Ngôi. Tin vào tình yêu vô bờ của Đấng đã hiến thân vì chúng ta, tin vào quyền
năng của Đấng làm chủ vũ trụ thiên nhiên, làm chủ cả sự sống lẫn sự chết là Đức
Giêsu Kitô, chúng ta đón nhận lời mạc khải của Người về Chúa Ba Ngôi. Dựa vào
lời mạc khải, đặc biệt lời mạc khải của Chúa Giêsu, chúng ta có thể biết và diễn
tả phần nào nội hàm mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi và dĩ nhiên là bằng khái niệm và ngôn
ngữ phàm nhân.
Thiên Chúa Ba Ngôi là Tình Yêu năng động - hướng tha.
Thiên Chúa là Tình Yêu ( 1Ga 4,8 ). Tình yêu giả thiết phải có thực tại ở số
nhiều đồng thời bao hàm số một là sự hiệp thông, hiệp nhất nên một. Tình yêu
không đơn thuần là một trạng thái của tình cảm mà là một động thái liên lỉ hướng
về một đối tượng nào đó. Chúa Cha thực sự là Chúa Cha trong tương quan với Chúa
Con. Chúa Cha sinh ra Chúa Con và trao ban mọi sự cho Chúa Con ( x. Ga 5,26 ).
Chúa Con là mình khi không ngừng hướng về Chúa Cha để kín múc nguồn sống ( x.Ga
4,34 ), để biết cách hành động ( x.Ga 5,30; 10,37). Chúa Thánh Thần là Đấng phát
xuất từ Chúa Cha và Chúa Con. Người luôn hướng về Chúa Cha và Chúa Con bằng việc
làm vinh danh Hai Ngôi cực trọng ấy mãi đến muôn đời ( x. Ga 15,26-27;16,12-15).
Tình Yêu năng động – hướng tha là sự sống Ba Ngôi Thiên Chúa đã tỏa lan cho các
loài thọ tạo, cách riêng cho loài người là loài được dựng nên giống hình ảnh và
họa ảnh của Thiên Chúa. Chính vì thế, các loài thọ tạo, đặc biệt loài người chỉ
có thể tồn tại và phát triển khi biết sống và hoạt động theo nguyên lý năng động
– hướng tha của Tình Yêu Ba Ngôi Thiên Chúa là nguồn mạch và là cứu cánh của mọi
hiện hữu. Thánh Phaolô tông đồ nói với tín hữu Côrintô: “Anh em hãy vui mừng và
gắng nên hoàn thiện. Hãy khuyến khích nhau, hãy đồng tâm nhất trí và ăn ở thuận
hòa. Như vậy, Thiên Chúa là nguồn yêu thương và bình an, sẽ ở cùng anh em…Cầu
chúc toàn thể anh em được đầy tràn ân sủng của Chúa Giêsu Kitô, đầy tình thương
của Thiên Chúa, và ơn hiệp thông của Thánh Thần” ( 2Cor 13,11-13 ).
Thiên Chúa Ba Ngôi là Tình Yêu kiên vững và tín trung:
Con số ba là con số tượng trưng cho sự tròn đầy và bền vững. Đã ba mặt một lời
là như hiển nhiên và không thể chối cãi hay đổi thay. Tuy nhiên niềm tin của
chúng ta không hệ tại ở việc loại suy từ ý nghĩa các con số. Lời mạc khải mới là
nền tảng của đức tin chúng ta. Giavê đã tỏ bày cho Môsê danh tính của Người:
“Đức Chúa ! Đức Chúa ! Thiên Chúa nhân hậu và từ bi, hay nén giận, giàu nhân
nghĩa và thành tín” ( Xh 34,6 ). Tình yêu của Thiên Chúa vững bền như đá tảng.
Dù cho có người mẹ nào có bỏ con mình đi nữa thì Thiên Chúa không bao giờ bỏ rơi
loài người chúng ta. Dù ta phản bội, dù ta vong tình, thì Chúa mãi vẫn luôn
thành tín.
Chính trên nền tảng kiên vững của tình yêu Thiên Chúa mà mọi sự mọi loài được
tồn tại và phát triển. Thánh Phaolô khẳng định rằng Thiên Chúa bày tỏ sự công
chính của Người bằng việc luôn tín trung với lời đã hứa (x. Rm 3,21-26 ). Thiên
Chúa đã thực hiện lời hứa của Người bằng nhập thể, nhập thế của Ngôi Hai để thực
thi công trình cứu độ và bằng việc trao ban Thánh Thần để hoàn thành các kỳ công
của Người. Thiên Chúa bày tỏ tình yêu kiên vững và tín trung của Người cho chúng
ta bằng việc sai Con Một của Người đến thế gian chịu chết vì chúng ta vốn là
những tội nhân, đồng thời đổ tràn tình yêu của Người vào lòng chúng ta nhờ Thánh
Thần mà Người ban cho chúng ta (x. Rm 5,5-8 ).
Mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi là nguồn lực và là kim chỉ nam để ta tồn tại và phát
triển cách hoàn hảo:
Tìm hiểu mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi như thế nào dưới ánh sáng lời mạc khải không
phải là để thỏa mãn một đặc tính của trí khôn là sự hữu lý, nhưng trên hết là để
ta biết nguồn gốc và căn tính của mình vốn là hình ảnh của Thiên Chúa. Biết được
nguồn gốc của mình thì ta sẽ có thể biết cách thế hiện hữu, nghĩa là sống và
hoạt động cách chính danh và chính hiệu. Kiên vững và tín trung trong tình yêu,
một tình yêu năng động và hướng tha là động thái duy nhất hữu hiệu để con người
tồn tại và phát triển cách hoàn hảo. “ Căn cứ vào điều này, chúng ta biết được
tình yêu là gì: Đó là Đức Kitô đã thí mạng vì chúng ta. Như vậy, cả chúng ta
nữa, chúng ta cũng phải thí mạng vì anh em…Đây là điều răn của Thiên Chúa: chúng
ta phải tin vào danh Đức Giêsu Kitô, Con của Người và phải yêu thương nhau, theo
điều răn của Người đã ban cho chúng ta. Ai tuân giữ các điều răn của Thiên Chúa
thì ở lại trong Thiên Chúa và Thiên Chúa ở lại trong người ấy. Căn cứ vào điều
này, chúng ta biết được Thiên Chúa ở lại trong chúng ta, đó là nhờ Thần Khí,
Thần Khí Người đã ban cho chúng ta” ( 1 Ga 3,16.23-24 ).
Hãy yêu đi rồi ta sẽ hiểu:
“Sự sống đời đời là chúng nhận biết Cha là Thiên Chúa duy nhất và Đức Giêsu Kitô
mà Cha sai đến” ( Ga 17,3 ). Làm sao để nhận biết sự thật này nếu không được
Thánh Thần Ngôi Ba Thiên Chúa tác động. Vì không ai có thể tuyên xưng Đức Giêsu
là Chúa nếu không được Thánh Thần thúc đẩy. Chúng ta đã được nhận làm con trong
Đức Giêsu. “ Vì là con, nên Thiên Chúa sai Thánh Thần của Con Ngài ngự vào lòng
chúng ta và kêu lên: Abba, Cha ơi !” ( Gl 4,6 ). Thánh Thần chính là nguồn tình
yêu. Vì thế chỉ những ai ở trong tình yêu mới có thể hiểu biết sự thật. Và khi
hiểu biết sự thật thì chính sự thật sẽ giải thoát chúng ta và đưa chúng ta vào
sự sống đời đời.
Làm sao ta có thể biết nghĩa phu thê là gì khi ta chưa sống hết tình với người
phối ngẫu ? Làm sao ta có thể biết được thế nào là quê hương khi ta chưa hết
lòng hết tâm với vận mệnh quốc gia dân tộc ? Làm sao ta có thể biết được con
người trong cõi nhân sinh này khi ta chưa trãi rộng com tim với người đồng loại,
với người anh chị em cận kề, nhất là với những người cô thế cô thân ? …
Hãy yêu đi rồi bạn sẽ biết. Một cái lẽ biết theo nghĩa Thánh Kinh là không chỉ
nhìn thấy thực tại, thấy vấn đề mà còn gắn bó thiết thân, chung lưng đấu cật,
khi sầu buồn lẫn khi hoan lạc, lúc thuận lợi cũng như lúc gặp phải nghịch cảnh,
gian truân.
Ngay trong cuộc sống này, có nhiều điều mà lý trí phải chào thua. Sự khôn ngoan
đích thực không hệ tại ở trí óc, nhưng là ở trái tim. Có thể có trường hợp người
ta đâm ra mù quáng vì yêu. Nhưng đó chỉ là thứ tình yêu vị kỷ, nghiêng chiều đam
mê vụ lợi hoặc bất chính. Khi đã biết yêu với tình yêu trong sáng, quảng đại
quên mình, với một tình yêu bắt nguồn từ tinh yêu Ba Ngôi Thiên Chúa thì không
một ai là không ở trong ánh sáng. Và chính ánh sáng sẽ soi dẫn chúng ta đến cùng
chân lý.
Là kitô hữu, không gì hơn là biết quy chiếu về Tình Yêu Thiên Chúa Ba Ngôi để
rồi biết yêu thương nhau bằng:
1. Một tình yêu thúc đẩy ta không chỉ muốn mà còn biết chủ động, tích cực làm
cho người mình yêu phát triển và nên hoàn thiện.
2. Một tình yêu thúc đẩy ta tìm mọi cách để cho người mình yêu nên đáng yêu và
được nhiều người yêu mến.
3. Một tình yêu thúc đẩy ta nỗ lực hết mình làm cho người mình yêu có đủ khả
năng và sự nhiệt tình để yêu mến kẻ khác.